Primo testamento di Federico Barocci
Date Issued
September 18, 1587
Coverage Temporal
XVI sec.
Content
1587, 18 settembre
Commento
Federico Barocci, qualificato come magnifico e illustre pittore urbinate, fa testamento. Vuole che il suo corpo sia seppellito nella chiesa di San Francesco in Urbino. Stabilisce che a Simone Barocci, suo dilettissimo fratello, venga lasciata il possedimento (con relative pertinenze) acquistato dalle monache del monastero di Santa Caterina. A Simone lascia inoltre tutte le masserizie e gli oggetti riguardanti l’arte della pittura tra cui i disegni con il calamo, i pastelli, e le pitture, tanto quelle complete che quelle incomplete. I debiti e i crediti rimasti insoluti a causa di dette pitture devono essere suddivisi tra il detto Simone e la signora Geronima (Girolama) sua sorella. Ordina inoltre che i campi dati in diritto reale ad Aurelio vengano riscossi dal sopra detto Simone, il quale non può però disporre liberamente di questi campi, ma garantirne il pieno uso alla sorella Geronima. Quanto ai beni mobili e immobili, i diritti e le azioni, le enfiteusi site in Urbino stabilisce che la sorella sia erede universale e, qualora deceda, vengano date al fratello Simone. Inoltre, finché Geronima sarà in vita, può disporre liberamente della casa nella quale vive Federico, della quale essa è padrona e non può in alcun modo subire malversazioni per questo motivo, né da parte di Simone né da parte di altri da lui inviati. Qualora Simone non rispetti quanto stabilito, perderà l’eredità. Geronima, inoltre può decidere di vendere queste proprietà per la sua personale sussistenza in caso di necessità. L’atto è rogato nel convento di San Francesco, presente il guardiano di tale convento, Gregorio Pasquini, dal notaio urbinate Guidantonio Bondini il 18 settembre 1587 in presenza del già nominato Gregorio Pasquini, di frate Benedetto da Monte Folio e altri frati (Duro 2022). [Filippo Duro]
Trascrizione:
«1587 18 septembris
In nomine Domini amen. Magnificus ac excellens dominus Federicus Barotius Urbinatis pictor celleberrimus sanus gratia Dei sensu mente et corpore cogitans se omnino moriturum cum statutum sit homnibus semel mori et previdenti viro conveniat semper memorari novissima et nil sit certius morte nil vero incertius hora eius et dum ratio mentem gerit providere rebus et bonis suis ne post eius obitum et postquam omnipotenti Deo placuerit ipsum testatorem ex hac fragili vita migrare inter eius consanguineos et attinentes aliqua discordia ac oriri possit de dictis suis rebus et bonis pro hoc presens suum noncupativum testamentum quod dicitur hinc quod dispositione in hunc qui sequitur modum facere procuravit et fecit videlicet.
In primis igitur cum ipsum mori contigerit animam ipsius tamquam corpore nobiliorem et eius animam omnipotenti Deo ac gloriose Virgini eius Matri Marie ac toti curie celesti trumphanti Paradisi devote ac humiliter comendavit et voluit eius corpus sepelliri in ecclesia divi Francisci de Urbino apud quam ecclesiam suam ellegit sepulturam.
Item[?] Iure legato reliquit et legavit magnifico domino Simoni Barotio eius fratri dilectissimo possessionem cum suis iuribus et pertinentiis per ipsum testatorem emptam a reverendis monialibus monasterii Sancte Catherine iuxta eius notissima littera ut in instrumento [spazio lasciato in bianco dal notaio] publici notarii [***] eidem domino Simoni eius fratri reliquit et legavit omnes et singulas massaritias spectantes et pertinentes ad artem picturae et ut vulgo dicitur dessegna tam calamo facta quam ea
Commento
Federico Barocci, qualificato come magnifico e illustre pittore urbinate, fa testamento. Vuole che il suo corpo sia seppellito nella chiesa di San Francesco in Urbino. Stabilisce che a Simone Barocci, suo dilettissimo fratello, venga lasciata il possedimento (con relative pertinenze) acquistato dalle monache del monastero di Santa Caterina. A Simone lascia inoltre tutte le masserizie e gli oggetti riguardanti l’arte della pittura tra cui i disegni con il calamo, i pastelli, e le pitture, tanto quelle complete che quelle incomplete. I debiti e i crediti rimasti insoluti a causa di dette pitture devono essere suddivisi tra il detto Simone e la signora Geronima (Girolama) sua sorella. Ordina inoltre che i campi dati in diritto reale ad Aurelio vengano riscossi dal sopra detto Simone, il quale non può però disporre liberamente di questi campi, ma garantirne il pieno uso alla sorella Geronima. Quanto ai beni mobili e immobili, i diritti e le azioni, le enfiteusi site in Urbino stabilisce che la sorella sia erede universale e, qualora deceda, vengano date al fratello Simone. Inoltre, finché Geronima sarà in vita, può disporre liberamente della casa nella quale vive Federico, della quale essa è padrona e non può in alcun modo subire malversazioni per questo motivo, né da parte di Simone né da parte di altri da lui inviati. Qualora Simone non rispetti quanto stabilito, perderà l’eredità. Geronima, inoltre può decidere di vendere queste proprietà per la sua personale sussistenza in caso di necessità. L’atto è rogato nel convento di San Francesco, presente il guardiano di tale convento, Gregorio Pasquini, dal notaio urbinate Guidantonio Bondini il 18 settembre 1587 in presenza del già nominato Gregorio Pasquini, di frate Benedetto da Monte Folio e altri frati (Duro 2022). [Filippo Duro]
Trascrizione:
«1587 18 septembris
In nomine Domini amen. Magnificus ac excellens dominus Federicus Barotius Urbinatis pictor celleberrimus sanus gratia Dei sensu mente et corpore cogitans se omnino moriturum cum statutum sit homnibus semel mori et previdenti viro conveniat semper memorari novissima et nil sit certius morte nil vero incertius hora eius et dum ratio mentem gerit providere rebus et bonis suis ne post eius obitum et postquam omnipotenti Deo placuerit ipsum testatorem ex hac fragili vita migrare inter eius consanguineos et attinentes aliqua discordia ac oriri possit de dictis suis rebus et bonis pro hoc presens suum noncupativum testamentum quod dicitur hinc quod dispositione in hunc qui sequitur modum facere procuravit et fecit videlicet.
In primis igitur cum ipsum mori contigerit animam ipsius tamquam corpore nobiliorem et eius animam omnipotenti Deo ac gloriose Virgini eius Matri Marie ac toti curie celesti trumphanti Paradisi devote ac humiliter comendavit et voluit eius corpus sepelliri in ecclesia divi Francisci de Urbino apud quam ecclesiam suam ellegit sepulturam.
Item[?] Iure legato reliquit et legavit magnifico domino Simoni Barotio eius fratri dilectissimo possessionem cum suis iuribus et pertinentiis per ipsum testatorem emptam a reverendis monialibus monasterii Sancte Catherine iuxta eius notissima littera ut in instrumento [spazio lasciato in bianco dal notaio] publici notarii [***] eidem domino Simoni eius fratri reliquit et legavit omnes et singulas massaritias spectantes et pertinentes ad artem picturae et ut vulgo dicitur dessegna tam calamo facta quam ea
quae vulgo a pictorbus dicuntur pastelli que [***] massaritie dessegni et pastelli sint proprie ipsius domini Simonis et quod picture complete et quae non complete essent tempore obitus ipsius testatoris et tam debita quam credita in sua hereditate remansa et remansa sunt et cum debeant communia et communiter et equali dividantur persolvantur et exigantur inter ipsos dominum Simonem eius fratrem et dominam Hieronimam eius sororem occasione dictarum picturarum.
Item voluit iussit mandavit et declaravit quod fructus campi olmi [***] Aurelii emphiteusi per ipsum testatorem iuxta littera sua notissima et cum debeant domini Simonis eius fratris dummodo prefato dominus Simon persolvat [***] et decimas et ponat eius ratum seminas cum expressa prohibitione quod dictus dominus Simon non valeat neque possit removere dictum campum a possessione antiqua dicti testatoris sed quod domina Hieronima ponat labores et dicto domino Simone [***] supra prohibente et impediente [***] et eo casu [***] et intelligatur dictis fructis quos dicto casu applicari voluit ad dictam eius sororem videlicet dominam Hieronimam predictam propter paleas que debeant esse et remanere ad benefitium dicti poteris et agri.
In omnibus autem aliis suis bonis mobilibus et immobilibus iuribus et actionibus propriis et emphiteusibus Urbini sitis ac existentis lateralibus ac confinantibus instituit fecit nominavit et voluit suam haeredem universalem dominam Hieronimam eiusdem testatoris dilectissimam sororem Germanam absque dimminutione et detractione alicuius
Item voluit iussit mandavit et declaravit quod fructus campi olmi [***] Aurelii emphiteusi per ipsum testatorem iuxta littera sua notissima et cum debeant domini Simonis eius fratris dummodo prefato dominus Simon persolvat [***] et decimas et ponat eius ratum seminas cum expressa prohibitione quod dictus dominus Simon non valeat neque possit removere dictum campum a possessione antiqua dicti testatoris sed quod domina Hieronima ponat labores et dicto domino Simone [***] supra prohibente et impediente [***] et eo casu [***] et intelligatur dictis fructis quos dicto casu applicari voluit ad dictam eius sororem videlicet dominam Hieronimam predictam propter paleas que debeant esse et remanere ad benefitium dicti poteris et agri.
In omnibus autem aliis suis bonis mobilibus et immobilibus iuribus et actionibus propriis et emphiteusibus Urbini sitis ac existentis lateralibus ac confinantibus instituit fecit nominavit et voluit suam haeredem universalem dominam Hieronimam eiusdem testatoris dilectissimam sororem Germanam absque dimminutione et detractione alicuius
falcidie aut alternis cuiusvis rei ubi quidem domine Hieronime eius sorori decedenti quandocumque substituit dominum Simonem Barotium eiusdem testatoris fratrem germanum et eandem dominam Hieronimam rogavit quod hanc suam hereditatem universalem pleno iure et absque ulla penitus diminutione ac detractione adveniente eiusdem morte restituat dicto eius fratri cum hac tamen conditione quod dictus Simon durante vita dictum eius sororis teneatur ei concedere domum quam mane habitat ipse testator in burgo Sancti Iohannis ita ut usus dicte domus sit liber et absolutus ipsius domine Hieronime solvit absque ullo presens impedimento, tamquam si ipsa eius soror esset vera domina et patrona nec ulla possit aut debeat causa in predictis[?] impediri aut molestari durante vita ipsius domine Hieronime et in casu alicuius vexationis perturbationis et molestie inferende per dictum dominum Simonem per se vel alium eius nomine quovis modo titulo vel ex ea parte domine Hieronime tunc et eo casu voluit dictum dominum Simonem eius dictus testatoris fratrem privatus est pro ut promisit dicta sua hereditate de qua in casu non servate dicte conditionis plene ut supra voluit dictam dominam Hieronimam posse disponere ad eius libitum et fidecomissum habeat
cui etiam dominus Simon [***] testator prohibuit ipso testatore mortuo posse conficere iure [***] rerum et bonorum mobilium tam hic Urbini quam extra civitatem existentium quia voluit dictam eius sororem illis posse uti pro usu suo et suis indigentiiis, voluit etiam dictus testator quod dicta domina Hieronima eius soror durante eius vita pro suis indigentiis et necessitatibus posse alienare de suis bonis pro illa quantitate suorum bonorum et stabilium pro subveniendis dictis suis necessitatibus ad abitum[?] homini probi non obstante supradicta substitutione facta de dicto domino Simone eius fratre.
Et hanc ultimam voluntatem dictus testator dixit et cetera et cetera velle quam valere voluit iure testamenti et si iure testamenti non valeret vel non valebit volere voluit iure codicillorum etiam si iure codicillum non valeret vel non valebit, valere saltem, voluit iure donationis casu mortis quo [***] magis vallidius et efficiens de iure valere potestatem et tenere.
Cassans, irritans et annullans dictus testator omne [***] testamentum et ultimam voluntatem retro per ipsum testatorem factum et facta iubens
Et hanc ultimam voluntatem dictus testator dixit et cetera et cetera velle quam valere voluit iure testamenti et si iure testamenti non valeret vel non valebit volere voluit iure codicillorum etiam si iure codicillum non valeret vel non valebit, valere saltem, voluit iure donationis casu mortis quo [***] magis vallidius et efficiens de iure valere potestatem et tenere.
Cassans, irritans et annullans dictus testator omne [***] testamentum et ultimam voluntatem retro per ipsum testatorem factum et facta iubens
et validans hoc presens testamentum ceteris omnibus aliis pervalere et vires habere.
Actum factum conditum et cellebratum et confirmatum fuit dictum testamentum per dictum testatorem existentem in conventu ecclesie divi Francisci ac in canonica reverendi presens magistri Pasquini Gregorii guardiani dicti conventus sita in plano mercato iuxta stratam publicam [***] alia dicti conventus et alia eius notissima littera scriptum autem lectum rogatum vulgari factum et publicatum fuit per me Guidantoni Bondini notarium Urbinatem sub anno a nativitate Domini 1587 indictione XV tempore pontificatus sanctissimi domini nostri Sixti divina providentia Pape Quinti die vero 18 septembris; presentis ibidem reverendis prioribus magistro Pasquini Gregorio de Urbino guardiano dicti conventus, fratre Benedicto Benedicti de Monte Folio, fratre Paulo Francesco de [***], fratre Cornelio Rosetti de Assisio, fratre Ambrosio [***] de Assisio, fratre Iohanne Baptista [***] de Mondavio, fratre Victorio Bertoldo de Durante omnibus fratribus dicti conventus testis ad hoc adhibitis et [***] propria ipsius testatoris vocatis et rogatis.
Et ego Guidantonius Bandini Urbinatem publico instrumentum
Actum factum conditum et cellebratum et confirmatum fuit dictum testamentum per dictum testatorem existentem in conventu ecclesie divi Francisci ac in canonica reverendi presens magistri Pasquini Gregorii guardiani dicti conventus sita in plano mercato iuxta stratam publicam [***] alia dicti conventus et alia eius notissima littera scriptum autem lectum rogatum vulgari factum et publicatum fuit per me Guidantoni Bondini notarium Urbinatem sub anno a nativitate Domini 1587 indictione XV tempore pontificatus sanctissimi domini nostri Sixti divina providentia Pape Quinti die vero 18 septembris; presentis ibidem reverendis prioribus magistro Pasquini Gregorio de Urbino guardiano dicti conventus, fratre Benedicto Benedicti de Monte Folio, fratre Paulo Francesco de [***], fratre Cornelio Rosetti de Assisio, fratre Ambrosio [***] de Assisio, fratre Iohanne Baptista [***] de Mondavio, fratre Victorio Bertoldo de Durante omnibus fratribus dicti conventus testis ad hoc adhibitis et [***] propria ipsius testatoris vocatis et rogatis.
Et ego Guidantonius Bandini Urbinatem publico instrumentum
auctoritate notarius pro dictis[?] omnibus et singulis dum sic ut promittitur agerentur et fierent, interfui et rogatus scribere scripsi et publicum signumque meum consuetum in promissorum fidem apposui».
Archivist's Notes
Coll. ASU, Fondo Notarile, Bondini Guidantonio, vol. 1072 (1589-1594), cc. 243r-245v
Bibl. F. Duro, «magnificus ac excellens Dominus Federicus Barotius Urbinas Pictor Celleberrimus». Il primo testamento di Federico Barocci e altri nuovi documenti inediti in Horti Hesperidum, 11, 2, 2022, pp. 263-277.
Bibl. F. Duro, «magnificus ac excellens Dominus Federicus Barotius Urbinas Pictor Celleberrimus». Il primo testamento di Federico Barocci e altri nuovi documenti inediti in Horti Hesperidum, 11, 2, 2022, pp. 263-277.
Physical Type
Foglio
Preservation
Buono
Language
Italiano
Project
Keywords
Simone Barocci
Geronima Barocci
Gregorio Pasquini
Guidantonio Bondini
Fra Benedetto da Monte Folio
Fra Paolo Francesco
Fra Cornelio Rosetti
Fra Ambrogio d’Assisi
Fra Giovanni Battista da Mondavio
Fra Vittorio Bertoldo
Project

